Tips voor Berlijn-reizigers

BERLIJN VOLGENS MARJOLIJN

Opmerking vooraf. Soms staan bezienswaardigheden twee keer vermeld, dat is opzet, omdat niet iedereen alles leest natuurlijk. Om te gedetailleerde info te vermijden is het een globaal verhaal gebleven, dat u op punten zelf nader kunt invullen via internet (voor uitgaanstips koop de Zitty of de Tip). Voor cultuur en culinaire aangelegenheden zie hoofdstukjes Cultuur en Eten en Drinken.
Ik probeer de gids actueel te houden, maar Berlijn verandert razendsnel. Als u iets ziet wat niet (meer) klopt, stuur svp een email naar marjolijn.uitzinger@gmail.com

______________________________________
Inhoud:

Sightseeing

Bezienswaardigheden per stadsdeel

WEST
– Ver West, Potsdam, Wannsee
– West dichterbij: Dahlem, Grunewald, Schloss Charlottenburg
– City West: Charlottenburg, Savignyplatz, Kurfürstendamm

MITTE
– Alexanderplatz, Unter den Linden, Brandenburger Tor, Potsdamer Platz
– Friedrichstrasse, Gendarmenmarkt
– Hackescher Markt, Museumsinsel
– Oranienburger Strasse en omgeving, hip Mitte

PRENZLAUER BERG

HET WILDE OOSTEN

UITGAAN IN FRIEDRICHSHAIN-KREUZBERG

NEUKÖLLN

DDR-MONUMENTEN IN OOST-BERLIJN

______________________________________________________________

Sightseeing

Berlijn heeft fantastisch openbaar vervoer: de ondergrondse metro (U-Bahn), de bovengrondse metro (S-Bahn) en een goed busnet, plus tramlijnen in Oost. Zo kun je gemakkelijk en goedkoop de stad verkennen. Buslijn M29 van city-west (Roseneck) naar Neukölln (Hermannplatz) bijvoorbeeld komt langs Checkpoint Charlie, door kleurrijke delen van Kreuzberg en ook de multi-culti-eindbestemming is bijzonder.
Sightseeen voor weinig geld kun je ook met bus 100 vanaf Bahnhof Zoo naar Alexanderplatz, of omgekeerd.Die gaat door de hele stad langs allerlei bezienswaardigheden en kost bijna niks (2,80 voor een normaal o.v.kaartje, AB geheten, daarmee mag je 2 uur reizen, maar let op: slechts één kant op!). Zo ga je hop-on-hop-off langs de attracties, maar in de bus geen toelichting natuurlijk. Bus 200, eveneens van Bahnhof Zoo naar Alexanderplatz, doet andere haltes aan, ook een leuke rit. Je kunt dus ook de heen- en terugreis met deze twee verschillende bussen doen en dan heb je wel een aardig stukje van de Berlijnse bezienswaardigheden gezien.
Ook aanbevelenswaard, ´s zomers: boottochtje over de Spree dan wel het traject Spree-Landwehrkanal-Havel.
Uurtje varen over de Spree, door de binnenstad, talloze mogelijkheden. Bijvoorbeeld vertrek Schiffbauerdamm achter station Friedrichstrasse (rederij Grimm und Lindecke), of bij dezelfde rederij drie en een half uur over de Spree en de Havel.
Andere aanlegplaatsen: het DDR-museum aan de Spree, vlakbij de Dom, uurtje varen, of langere vaartocht vanaf Märkisches Ufer (U-Märkisches Museum). Eveneens tochten vanaf Hauptbahnhof en het Haus der Kulturen der Welt.

______________________________________________________________

Bezienswaardigheden en horeca per stadsdeel

WEST

VER WEST

Potsdam

Geen stadsdeel van Berlijn, maar hoofdstad van de deelstaat Brandenburg. Booming city, steeds meer in trek als het Wassenaar van Berlijn. Mensen met veel geld gaan er wonen, prachtige huizen, lekker rustig in het groen. Hoogwaardig wetenschappelijk onderwijs, dus ook veel studenten.
Als je via de Wannsee naar Potsdam rijdt kom je over de beroemde Glienicker Brücke waar vroeger de spionnen werden uitgewisseld. In de studio’s van Babelsberg worden veel films geproduceerd. Rondleidingen mogelijk. Wel aardig.
Natuurlijk is Potsdam niet zo dynamisch als Berlijn, maar mooie stad, waar veel gebeurt qua stedebouwkundige ontwikkeling, zoals het fraai gerestaureerde Stadtschloss op de Alte Markt. Daar ook de nieuwste aanwinst, het Museum Barberini, prachtig gebouw en bijzondere collectie (voornamelijk impressionistische) schilderkunst, uit de particuliere verzameling van industrieel Plattner. Let op: dinsdags gesloten. Bovendien schitterende omgeving, met meren en kastelen, bossen etc. Die regio wordt Pruisisch Arkadie genoemd. Unesco werelderfgoed.

Schloss Sanssoucci: Terras-tuinen. Orangerie. Aan de andere kant van het grote park het prachtig gerestaureerde Neuer Palais. De moeite waard is Schloss Cecilienhof (lokatie van de conferentie van Potsdam: Roosevelt, Stalin en Churchill in zomer 1945). Hotel wordt verbouwd en is tot 2017 gesloten, maar het museumpje kan worden bezocht.

Leuk om te zien:
Holländisches Viertel, meer dan 130 bakstenen huisjes gebouwd in de 19e eeuw door Jan Bouman voor de Nederlandse ambachtslieden die aan de stadsuitbreiding werkten. Was geen succes overigens, slechts 22 Hollandse gezinnen kwamen. Permanent in de zorgen, woningen staan vaak leeg en winkeltjes en café’s sluiten.

Russische kolonie Alexandrovka is ook apart, keurvorst Frederik de Grote liet daar rond 1825 een twaalftal houten huizen bouwen voor de Russische zangers van een soldatenkoor. Die huizen staan er nog en in enkele ervan wonen nazaten van de Russen.
______________________________________________________________

Wannsee

– Strandbad Wannsee: Te bereiken via S-Bahnhof Wannsee of, nog dichterbij, S-Bahnhof Nikolassee. Heus strand, inclusief FKK (=naakt)strand, zeer populair bij de gays. Maar er zijn tientallen andere meren met stranden, zie internet.

– Haus der Wannseekonferenz (daar is in 1942 de planmatige jodenmoord op touw gezet, o.l.v. Heydrich, Eichmann was secretaris)

– Villa Liebermann: Naast het Haus der Wannseekonferenz. Zomervilla van de joodse impressionist Max Liebermann. Veel mooi werk te zien. De weg heet Am Grossen Wannsee, als je doorloopt of doorrijdt kun je daar ook lekker zitten aan het water en wat drinken of eten bv bij Seehase.

– vanaf S-Bahnhof Wannsee kun je allerlei boottochtjes maken, zie internet.

IETS MINDER VER WEST

In villawijk Dahlem voor de liefhebbers: Ethnologisches Museum, heel groot en prachtige collectie (kunst)voorwerpen en bouwwerken uit andere culturen, ook leuk voor iets oudere kinderen, vanaf een jaar of 7.

Ook in Dahlem: klein maar mooi Brücke-museum: Duitse expressionisten (Kirchner; Nolde e.d.) van begin 20ste eeuw.

Grunewald: Bahnhof heeft indrukwekkend monument voor de weggevoerde joden, gedenkplaatjes op de bielzen: Mahnmal Gleis 17.

Olympia Stadion is ook heel bijzonder natuurlijk, geopend voor de Olympische spelen van 1936. Vlak daarbij is de Waldbühne, een prachtig openluchttheater in het bos, ook bedoeld voor partijbijeenkomsten van de heren Hitler, Goebbels etc. De beroemde Glockenturm staat er ook nog. Voor het WK voetbal in 2006 is het stadion ingrijpend gerenoveerd.

In West-Charlottenburg ligt de Teufelsberg, met 114 m het hoogste punt van Berlijn. Hierop staat het voormalige afluisterstation van de Amerikanen. De Teufelsberg is gebouwd op een heuvel die gevuld is met het puin van de verwoeste stad na 1945. Hier werd het oostblok afgeluisterd en als de wind gunstig stond kon men zelfs berichten opvangen uit het oosten van de Sovjetunie en China. In 1992 gingen de Amerikanen er weg. Het station kan op zondagmiddagen worden bezichtigd. Met de S 5 naar S-Heerstrasse en dan nog een half uurtje lopen. Aardig uitje in de zomer.

In de buurt van S-Heerstrasse nog een andere attractie: het Georg Kolbe Museum (beeldhouwkunst, mooie villa) met leuk café K ernaast en mooie tuin erachter.

Schloss Charlottenburg voor de liefhebbers van kastelen en paleizen, fraai park om te wandelen en Orangerie voor lekker zitten en consumeren, te hooggeprijsd en bediening laat meestal te wensen over, maar vooruit. Het paleis is te bezichtigen. Frederik de Grote (de in dit deel van Duitsland innig geliefde Friedrich II, oftewel der alte Fritz) heeft er gewoond, tot hij in het midden van de 18e eeuw naar Schloss Sanssouci in Potsdam verhuisde. In december aardige Kerstmarkt, een van de meer dan 60 markten in Berlijn.

Aan de andere kant van de fraaie Schlossstrasse ligt een bijzonder wijkje: Klausenerplatz-Kiez. Das Rote Viertel, heette het tijdens de nazi’s, want verzetshaard van socialisten en communisten. Onbeschadigd door de oorlog gekomen, dus mooie architectuur.

Als je de Kaiserdamm oversteekt, kom je in de Suarezstrasse, een paradijs voor antiekliefhebbers.

Berlijn is groen. Vlakbij, aan de Witzlebenplatz, begint de Lietzensee, fraai meertje met mooi park, het Bootshaus heeft leuk terras aan het water. Het nabij gelegen Mannstein en vooral het populaire Engelbecken zijn echte buurtrestaurants. Aan de overkant van het meer ligt Hotel Seehof, ouderwets sjiek, met heerlijk terras.

Winkelen in west:
West-Charlottenburg: Karl-August-Platz heeft op woensdag en zaterdag een aardige markt. De oudste voetgangerszone annex winkelstraat van heel Berlijn is de Wilmersdorfer Strasse. Gewoon gezellig. Ruim opgezet, terrasjes, veel winkels uit de bekende ketens maar ook de beroemde markthal annex sta-restaurant Rogacki, sinds 1928. (U-Bismarckstrasse). Verse en gerookte vis, gevogelte, vlees, kazen, en een typisch westberlijnse mix van klanten.

Gezellige horeca op de Stuttgarter Platz hoek Windscheidstrasse/Leonhardstrasse. Dichtbij S-Bahnhof Charlottenburg.
______________________________________________________________

CITY WEST – Kurfürstendamm en omgeving

Winkelen,wandelen

Savignyplatz
Levendig is het gebied tussen Kurfürstendamm en Savignyplatz, het plein dat dooorsneden wordt door de Kantstrasse. Beeldend kunstenaar Armando woonde daar in de jaren voor de val van de Muur (aan de overkant van de Kantstrasse, boven de huidige Japanse woonwinkel). Hij woont nu in Potsdam.
Vermaarde boekhandel Marga Schoeller (sinds 1929) in de Knesebeckstrasse tussen kruising Mommsenstrasse en Savignyplatz, komt voor in het begin van Allerzielen van Cees Nooteboom, die ook in die buurt heeft gewoond.

Onder de bogen van Bahnhof Savignyplatz: mega kunst- en architectuurboekhandel Bücherbogen en daarnaast alweer een grote boekwinkel, de Autorenbuchhandlung en met aanpalend Literaturcafe.

In deze hele buurt bevinden zich zeer veel restaurants, zie hoofdstuk „ETEN EN DRINKEN“.

Kurfürstendamm
Opgezet als een soort Champs Elysees (1886, door de Rijkskanselier Bismarck), maar eigenlijk meer Boulevard St Michel.
Had sterk te lijden van de opkomst van Mitte in de jaren negentig, maar inmiddels weer helemaal terug.
Chic is deze boulevard vanaf de Fasanenstrasse staduitwaarts (alle grote modehuizen) tot ongeveer de Leibnitzstrasse. Achter de Adenauer Platz begint een drukke winkelstraat, authentieke West-Berlijners: Wilmersdorfer Strasse.
Het mooi gerestaureerde Haus Cumberland, Kurfürstendamm 163-164 (tussen Bleibtreustrasse en Schlüterstrasse) herbergt fraaie modezaken en de uitbater van het prestigieuze Borchhardt in Mitte heeft er een schitterend art-deco café-restaurant geopend, genaamd Grosz (naar Georg Grosz, tekenaar-schilder in het vooroorlogse Berlijn). De keuken is niet bepaald geweldig en veel te duur, maar het is leuk om er iets te drinken en de welgestelde bezoekers (vaak Russinnen) te bekijken .

De omgeving van Bahnhof Zoo, achter de Gedächtniskirche, krijgt een upgrade door ingrijpende bouwontwikkelingen aldaar. Investeerders hebben het her-ontdekt. Nu nog bouwput, maar er is al wat te zien: het Zoopalast, de beroemdste Westberlijnse bioscoop tijdens de deling, is vooral intern prachtig gerenoveerd en mag opnieuw meedraaien in het jaarlijkse filmfestival de Berlinale (februari). Het Waldorf Astoria met 230 kamers, 5 sterren-plus, moet eveneens de uitstraling van de buurt opkrikken. Naast het Waldorf verrijst een even hoog gebouw, 118 meter, Upper-West geheten, een toren met hotel (motel one, met meer dan 500 kamers) en kantoorruimten.

Het Bikinihaus achter de Gedächtniskirche, kantoorgebouw uit de jaren 50 en beschermd monument, is tot spectaculaire shopping mall gerenoveerd. Zeker gaan kijken. Winkels en horeca. Uitzicht op de apen in de dierentuin. Aanpalend ligt het designhotel 25hours, met de lift kun je naar de bovenste verdieping, alwaar het israelisch restaurant Neni (de lokatie is beter dan de keuken) en de Monkey Bar, nogal opgefokt, maar fijn terras en geweldig uitzicht. Een leuke bar is de Supermarket op het dakterras. Je kunt er ook eten. Ook s avonds via de buitentrappen toegankelijk als het gebouw zelf is afgesloten. Op de hoogste verdiepig van het Europa Center de Puro Sky Lounge, sjieke club.

Na de Gedächtniskirche begint de koopgoot Tauentzienstrasse, de drukste winkelstraat van Berlijn. Overigens niet overal even ordinair, Saturn is heel fijn voor electronica-freaks, er zitten een paar H&M’s, Peek en Cloppenburg is een erg mooie zaak met alle merken kleding. De Japanse trendkledingzaak Uniqlo is goedkoop, leuke zaak, en erg populair bij jonge mensen.
Een MUST is natuurlijk vlakbij U-Bahnhof Wittenbergplatz het Kaufhaus des Westens oftewel KaDeWe, ga vooral naar de 6e verdieping met de lekkernijen en oesterbarretjes e.d. Op 7e verdieping goedkoper zelfbedieningsrestaurant.

______________________________________________________________

______________________________________________________________

ANDER PRETTIG WEST

Bij velen onbekend, ten onrechte: het gedeelte van Wilmersdorf dat aan de andere kant van de Kudamm en Lietzenburger Strasse ligt, in het verlengde van de Fasanenstrasse/Meinekestrasse: Pfalzburger Strasse, Ludwigkirchplatz, Ludwigkirchstrasse, Pariser Strasse, Fasanenplatz e.o. Veel goede horeca en mooie winkeltjes.

Homoparadijs Schöneberg: al meer dan een eeuw vrijplaats van homo’s uit heel Europa. Christopher Isherwood, op wiens boek Goodbye to Berlin de musical Cabaret gebaseerd is, woonde op Nollendorfstrasse 17 tot de nazi’s aan de macht kwamen. Zwaar gebombardeerd, dus weinig meer over van die vooroorlogse glans, maar in enkele retrobars kan men nog die sfeer proeven, zoals Sally Bowles, Eisenacher Strasse 2, Stagger Lee, Nolledorfstrasse 27 en Green Door, Winterfeldtstrasse 50.

Erg mooi is Viktoria-Luise-Platz aan het gelijknamige U-Bahnhof (U4). De Winterfeldtplatz heeft erg aardige en zeer populaire markt op zaterdag. Nollendorfplatz, Maassenstrasse, Motzstrasse en omgeving zijn wereldberoemd in homoland. In juni elk jaar populair Strassenfest voor gays (m/v): niet om zich aan de buitenwacht te presenteren, dus geen Gay Pride of CSD, maar om onder ons te zijn en te ijveren voor gelijke rechten. Zeer gezellig weekend, ondanks hetero’s die zich vergapen, trekt jaarlijks bijna een half miljoen bezoekers.
Rondom de Fuggerstrasse elk jaar in september het fetisch-fest: leer- en fetischgedoe van homo’s met mannen aan de lijn of in ketens. Alleen voor de echte liefhebbers en dat zijn er meestal zo’n 25.000. Schöneberg heeft naar verluidt een zeer opwindend nachtleven, maar doorgaans niet bepaald geschikt voor de hetero. Club Goya op de Nollendorfplatz is wel hetero, en zeer populair. Danspaleis. Op vrijdag- en zaterdagavonden geopend.

In de buurt:Aanrader is Weens koffiehuis Cafe Einstein (Stammhaus van alle andere Einstein-café’s in de stad) aan de Kurfürstenstrasse 58 (U Nollendorfplatz). Niet te verwarren met Kurfürstendamm! Geen prettige straat, veel jonge oosteuropese hoertjes._____________

BIERGARTEN IN WEST

Drie prettige Biergarten liggen in de Tiergarten (heeft niets te maken met de dierentuin, maar is het grote park in West-Berlijn dat van Charlottenburg naar de Brandenburger Tor loopt, waar de keurvorst graag op jacht ging).

Wandelen vanaf Bahnhof Zoo linksaf langs de ingang van de dierentuin (Zoo), richting Tiergarten (bordje fietsverkeer richting Mitte en Siegessäule), naar de aardige maar vrij kleine Biergarten aan de sluis, vandaar de naam:

1. Schleusenkrug
Als je doorloopt en het Landwehrkanaal oversteekt, moet je rechtsaf slaan en langs het kanaal blijven lopen bijna tot aan de volgende brug, voor die tijd ga je linksaf en dan bereik je mijn favoriete, uitgestrekte Biergarten:

2. Café am Neuen See
Wie niet het kanaal oversteekt maar aan de Zoo-kant van het Landwehrkanaal blijft, komt langs het eenvoudige monument voor Rosa Luxemburg op de plek waar zij (bijna?) dood in het kanaal is gegooid, deel van het dubbelmonument met Karl Liebknecht (zie hieronder) aan de oever van de Neuer See.
Hoe kom je bij Café am neuen See:
Vanaf S-Bahnhof Tiergarten de Strasse der 17. juni oversteken, het bos in richting grote informatiebord, begin van de Großer Weg. Je hebt het Landwehrkanaal dan aan je rechterhand en als je daarlangs blijft lopen, kom je langs het monument voor Karl Liebknecht die aan de oever doodgeschoten is.
Het meertje Neuer See zie je vanzelf opduiken aan je linkerhand, ga daar het bos in en wandel een paar honderd meter, dan kom je bij Café am neuen See. Lekkere flinterdunne pizza’s, worsten, bier, wijn, eenvoudige happen. Plaats voor 1000 mensen maar toch altijd rustig en prettige sfeer. Lange banken onder de bomen en aan het water. Op het terras word je bediend, grotere kaart.

Ook leuk: aan de kant van het S-Bahnstation Tiergarten (dus niet de Strasse der 17. Juni oversteken) naar café-rest. Giraffe, Klopstockweg.
Via S-Bahnhof Bellevue langs Bartningallee kom je bij de Akademie der Künste, Hanseatenweg, vaak interessant programma.

3. Teehaus
Vanuit dat S-Bahnhof kom je ook bij Schloss Bellevue, waar de president woont, en daarachter (ingang in de buurt van de Siegessäule, neem de Altonaer Strasse en ga vervolgens rechtsaf het park in) ligt het bijzonder aaardige Teehaus im Englischen Garten, een Biergarten annex fraai restaurant. Ook te bereiken met bus 100 (uitstappen bij Schloss Bellevue) of U9 Hansaplatz en dan de Altonaer Strasse des 17. Juni aflopen richting Siegessäule.

4. Fischerhütte
Ook een mooie en sjieke Biergarten, maar flink eind weg, aan de Schlachtensee, de rand van Grunewald, (lopen vanaf eindpunt U3 Krumme Lanke, of met de auto) kun je zwemmen en lekker eten in het restaurant van het befaamde wijnhuis Lutter und Wegner: Fischerhütte.

______________________________________________________________
______________________________________________________________

MITTE

Onbetwist het interessantste deel van Berlijn, met de meeste geschiedenis. Het donkere verleden: de nazi-tijd en de deling.

Ik splits het even op:
1. van Alexanderplatz naar Unter den Linden, Brandenburger Tor, Rijksdag, langs Holocaustmonument naar Potsdamer Platz
2. Friedrichstrasse, Gendarmenmarkt
3. Hackescher Markt, Museumsinsel
4. Oranienburger Strasse en omgeving

______________________________________________________________

1. Alexanderplatz – Unter den Linden-Brandenburger Tor –

Potsdamer Platz – Rijksdag

Alexanderplatz: weliswaar legendarisch, maar veel te grootschalig plein, moeilijk stedebouwkundig in te richten, maar toch levendig en de moeite waard om rond te lopen. Het Rote Rathaus is de zetel van het stadsbestuur, de wereldklok is wel een aparte ‘landmark’ en de Fernsehturm biedt een mooi uitzicht, als het helder is. Een blikvanger uit de DDR is nog steeds het grote flatgebouw het Haus des Lehrers, met wat Berlijners de ‘Bauchbinde’ noemen, een gordel van typische propagandistische DDR-schilderingen tussen de 2e en 5e verdieping op de gevel.

Qua winkelen kun je op Alexanderplatz goed terecht bij Galeria Kaufhof, al in DDR-tijden stond daar een tegenhanger van het Kaufhaus des Westens in Oost. Mooie levensmiddelenafdeling. Elegant verbouwd naar ontwerp van Kleihues (o.a. ook gevel van Peek en Cloppenburg aan de Tauentzienstrasse).Daar vlakbij ook groot winkelverzamelgebouw, niet mijn smaak: Alexa.

Vanaf Alexanderplatz oostwaarts:
interessante grootschalige woongebouwen aan de Karl Marxallee, arbeiders-woonparadijs zoals gedroomd door Honecker. Leuke café’s: Sybille, Moskau (’s avonds), Bar Babette. De monumentale Strausberger Platz heeft twee torens, met woon-appartementen en Haus Berlin, café en danszaal. Verderop de indrukwekkende Frankfurter Tor, eveneens twee torens.

Vanaf Alexanderplatz westwaarts, dus richting Unter den Linden-Brandenburger Tor: gedeeltelijk enorme rotzooi door het aansluiten van de U5 op de U55, waarmee een doorgaande verbinding ontstaat vanaf Hauptbahnhof naar Alexanderplatz. Veel tegenslagen, peperduur project.

Rosenstrasse, zijstraat Karl Liebknechtstrasse: daar wisten moedige arische vrouwen van joodse mannen hun gedetineerde echtgenoten vrij te krijgen na wekenlange demonstraties. Verfilmd door Margarethe von Trotta. Monument.
Iets verder, op hoek van de Karl Liebknechtbrug over de Spree: vooral even binnenlopen bij Radisson Blue-hotel met uniek en spectaculair aquarium in de lobby!

Unter den Linden, na de brug over de Spree
Humboldtuniversität en de Neue Wache (met prachtig beeld van Käthe Kollwitz, moeder met dode zoon) indrukwekkend monument ter herdenking van alle slachtoffers van het fascisme.

Aan de overkant daarvan: Prachtige bibliotheek van de Humboldtuniversiteit (in de volksmond de Kommode geheten), de Staatsoper (wordt sinds 2010 moeizaam verbouwd, gaat najaar 2017 hopelijk weer open), Bebelplatz met Hotel de Rome, mooi dakterras. Boekverbrandingsmonument op de Bebelplatz (simpel maar indrukwekkend: in de grond, onder glazen plaat, lege boekenkasten), het Deutsches Historisches Museum, ook aardig is het Humboldtforum (blauw-witte kubus met tijdelijke exposities). Daar stond voorheen het Palast der Republik van Honecker (Erich’s Lampenladen, vanwege de uitbundige verlichting) en voor de oorlog het Pruisische Stadtschloss van de koningen en de keizers. De buitenkant van dat Stadtschloss wordt opnieuw opgebouwd, daarbinnen komt (alweer) een kunsthal/cultuurcentrum.

Als je verder doorloopt, richting Brandenburger Tor, kom je aan de rechterkant langs café Einstein, waar veel politici komen, meestal in een aparte kamer achterin.
Rechts van het U- en S-Bahnhof Brandenburger Tor loopt de Wilhelmstrasse, nu volgebouwd met appartementen, maar in de jaren 30 en 40 was hier de gigantische Reichskanzlei van Hitler gevestigd.

Brandenburger Tor, Unter den Linden, Pariser Platz met 2 musea: Akademie der Künste en Max Liebermann-Haus, met als blikvanger het luxehotel Adlon (voor staatshoofden en koninklijke gasten) waar je zeer elegant in de lobby of op het terras koffie of een glaasje wijn kunt drinken.

Tussen de Akademie der Künste en de Amerikaanse ambassade ligt de DZ-Bank met spectaculair interieur van Frank Gehry (o.a. Guggenheim Bilbao). Deze architect gaat binnenkort een enorme woontoren bouwen op de Alexanderplatz, hoger dan de Fernsehturm.

Vanaf Brandenburger Tor naar Rijksdag: Rijksdag is schitterend en historisch interessant gebouw natuurlijk. Koepel op een mooie dag is leuk, mooi uitzicht, restaurant Käfer (hoofdvestiging zit in München, zeer gerenommeerd). Tegenwoordig moet je vooraf reserveren (veiligheid) om de koepel binnen te komen. Er staan altijd rijen. Als je in het restaurant reserveert kun je doorlopen naar de koepel.

Van Brandenburger Tor naar Potsdamer Platz
Aan de de achterkant van het Holocaustmonument (ontwerp van Peter Eisenmann, met museum eronder, met geschiedenissen van slachtoffers) kom je in plantsoen bij Hannah Arendtstrasse een groot informatiebord tegen: hieronder was de Hitlerbunker. Het bord toont een plattegrond van het enorme complex, en beschrijft de geschiedenis van de bunker, vooral tijdens der Untergang (film gezien?) in 1945.

Moet je gezien hebben: Potsdamer Platz, Sonycentre met bijzondere dakconstructie, Philharmonie (Berliner Philharmoniker olv Simon Rattle), Kulturforum met o.a. de Neue Nationalgalerie (gebouwd door Ludwig Mies van der Rohe, moderne kunst vanaf begin 20ste eeuw, vanaf begin 2015 helaas een paar jaar gesloten wegens renovatie) en de prachtige Gemäldegalerie met o.a. de Hollandse meesters (zie hoofdstukje Cultuur).

Potsdamer Arcaden: mooi winkelcentrum, fraai gedecoreerd in december, en voor de echte shoppingliefhebbers Mall of Berlin op de Leipziger Platz. De plek is historisch: tussen de voormalige Muur (aan de oostkant) en de voormalige Reichskanzlei van Hitler aan de Wilhelmstrasse. Voor de oorlog stond hier het prachtige warenhuis Wertheim, te zien op talrijke foto’s in de hallen. Mooi gedaan.

Andere kant: vanaf de Potsdamer Platz kun je naar de Martin Gropiusbau (top-museum) in de Niederkirchnerstrasse, die destijds door de Muur doormidden werd gesneden. Daar is nu nog een authentiek 200 meter lang stuk van de Berlijnse Muur te zien. Tijdens het naziregiem was hier het hoofdkwartier van de SS, de Reichssicherheitsdienst en de Gestapo gevestigd. De ruines van de verhoor-/folterkamers zijn er nog. Daarnaast de Topografie des Terrors, indrukwekkend museum over de nazi-terreur. Geen horror, maar zakelijke, zeer informatieve tentoonstelling. Gratis.

______________________________________________________________

2. Friedrichstrasse, Gendarmenmarkt

U-S Bahnhof Friedrichstrasse: tijdens de Duitse deling het eindstation van de S-Bahn, zowel voor oost als voor west. Het grenskantoor, in de volksmond het Tränenpalast, is gebouwd toen de Muur was opgericht (1961). Daar moesten bezoekers uit het westen (soms 30.000 per dag!) hun Oostberlijnse vrienden en familie achterlaten als ze via de grenscontrole terug naar West-Berlijn gingen.
Is sinds medio september 2011 een gratis museum, zeer interessant, vooral het gebouw zelf met die nauwe sluis waar men doorheen moest. DDR-burgers konden er overigens soms ook doorheen als ze beschikten over de juiste Ausreise-papieren, maar dat waren er niet veel.

Aan de overkant van de Spree, aan de Schiffbauerdamm waar eind 18e eeuw de Nederlanders schepen bouwden, zijn mooie grote café’s met terrassen aan het water gevestigd, zoals de Ständige Vertretung met fraaie fotogalerie van politici uit de tijd dat dit café-restaurant nog in Bonn zat, de Berliner Republik met een bierbeurs waardoor de prijs van het bier op en neer gaat, andere café’s, en tenslotte het Brechttheater Berliner Ensemble met altijd mooie produkties. Aan de kant van de Friedrichstrasse het befaamde VIP-restaurant Grill Royal (zie eten en drinken), prijzig maar erg mooi en lekker.

Wie moderne kunst in een bijzondere omgeving wil zien, kan een ticket reserveren voor een rondleiding in de Bunker: www.sammlung-boros.de in de buurt van Bahnhof Friedrichstrasse (Reinhardtstrasse hoek Albrechtstrasse). De Bunker is in de oorlog gebouwd als bescherming voor de treinreizigers bij luchtaanvallen. De grote particuliere collectie is eigendom een voormalige reclame-man, Christian Boros.

Friedrichstrasse vanaf het station naar Unter den Linden
loop even binnen bij Kulturhaus Dussmann (enorme boeken-cd-dvd-tempel, het sousterrain bijvoorbeeld is helemaal gewijd aan klassieke muziek). Verderop aan de Friedrichstrasse staat het enige 5-sterren-hotel in Oost-Berlijn in de laatste jaren van de deling (sinds 1987), destijds Interhotel Grand Hotel Berlin, thans Westin Grand, mooi atrium.
Na de kruising met de Französische Strasse wacht het modepaleis Galeries Lafayette, vanuit de onderste verdieping (lekkere restaurantjes, prachtige levensmiddelen, mooi keukengerei) bereik je Quartier 205 , een fraaie marmeren winkelgalerij van 2 verdiepingen, waarvan eentje ondergronds, sjieke modezaken.

Aan de andere kant de prachtige Gendarmenmarkt met 2 Domkerken (de Franse en de Duitse Dom) en daar tussenin het Konzerthaus (doorgaans bespeeld door de Staatskapelle Berlin, het orkest van de Staatsoper, sinds 1991 olv Daniel Bahrenboim).
Horeca volop rond deze markt. Aan de Charlottenstrasse die loopt langs de achterkant van het Konzerthaus o.a. de restaurants Lutter & Wegner, Aigner, de lounge-bar Newton (vooral leuk als je op het terras kunt zitten) en schitterende chocoladewinkel met lunchroom Fassbender & Rausch en de Beiers-achtige Augustiner am Gendarmenmarkt, vlakbij de kruising met de Jägerstrasse.

De Taubenstrasse doorlopend arriveer je bij U -Bahnhof Hausvogteiplatz, inscripties op de trap van het station herinneren aan toenmalige joodse textielbedrijfjes, daar vlakbij naar Nederlands model gebouwde smalle hoge townhouses.

Weer terug in de Friedrichstrasse kun je (eind verderop in dezelfde straat) naar Checkpoint Charlie bij U-Bahnhof Kochstrasse. Hoog Valkenburg-gehalte. Nepperig wachthuisje met zogenaamde militairen,dwz studenten die wat willen bijverdienen (net zoals die bij de Brandenburger Tor overigens). De omgeving gaat binnenkort op de schop, maar de discussie over hoe en wat woedt hevig. In ieder geval komt er een goed DDR-museum (zal tijd worden!)
De Perzische kunstenaar Asisi heeft een Mauer-panorama gebouwd waarin een beeld wordt gegeven van de omgeving tijdens de deling. Grote kijkdoos. Van buiten een rond zwart gebouw, Entree 10 euro pp, maar de moeite waard.
Rommelig maar toch aardig museumpje, ook voor kinderen, is het Haus am Checkpoint Charlie met allerlei ingenieuze apparaten en machines, voertuigen, vliegtuigjes etc waarmee men de DDR poogde te ontvluchten.
Daar vlakbij in de onooglijke Schützenstrasse is een van mijn favoriete restaurants gevestigd, goede Franse keuken, Entrecote. Reserveren noodzakelijk.

______________________________________________________________

3. Hackescher Markt, Museumsinsel

Bij S-Bahnhof Hackescher Markt: veel terrassen en café-restaurants onder de S-Bahn. Om lekker te eten kun je beter de drukte vermijden en bv Osteria Tarantina opzoeken in de nabije Grosse Präsidentenstrasse nr 5.
Levendige toeristentrekpleisters zijn Hackesche Höfe en omgeving, zoals de achterhof aan de Rosenthaler Strasse, een echt bijzonder museumpje daar is de Blindenwerkstatt Otto Weidt, waar joden voor deportatie werden behoed, soort Schindler’s List-verhaal. Als je verder doorloopt in deze wat groezelige achterhof komt je bij het Anne Frank Zentrum en daarachter is nog een aardig bioscoopje dat er van buiten zeer schamel uitziet maar van binnen leuk is, Central Kino Hackescher Markt.

Vanaf de Hackescher Markt richting Berliner Dom langs de Spree
DDR-museum (rommelig en druk), de Berliner Dom (evangelische kerk, gebouwd rond 1900 in stijl van de italiaanse renaissance en de barok), daaraan grenzend het ongelofelijke Museumsinsel (zie bij musea), strandjes.

Tegenover het Pergamonmuseum aan Am Kupfergraben woont Angela Merkel (huis te herkennen aan de 2 agenten voor de deur). Aan de Spree (U-Klosterstrasse) ligt de NL ambassade, opmerkelijk vormgegeven gebouw, veel te groot en te duur, van Rem Koolhaas. Rondleidingen op verzoek.

Hip Mitte – Oranienburger Strasse en omgeving
Vooral te vinden in het gebied ten noorden van de Spree richting Prenzlauer Berg. Gebied tussen de Friedrichstrasse, Oranienburger Strasse, Torstrasse, Rosenthaler Platz, Rosa-Luxemburg-Platz, Rosenthaler Strasse, Hackescher Markt, veel aparte winkeltjes, galeries, horeca. Zie paragraaf Eten en drinken.
Op de Oranienburger Strasse ’s avonds straatprostituees in een soort uniform met hoge witte laarzen en hotpants, op her eerste gezicht nogal komisch, want ze zien er allemaal hetzelfde uit. Maar dat is voorgeschreven, omdat vaak de verkeerde meisjes werden aangesproken.
Veel galeries in de buurt achter de Oranienburger Strasse, even doorlopen tot na de synagoge en dan rechtsaf, Auguststrasse, Tucholskystrasse en omgeving. Zie hoofdstuk Beeldende kunst.

______________________________________________________________

UITGAAN – een losse greep uit het mega-aanbod
Retro-lounge Reingold, Novalisstrasse 11, U-Oranienburger Tor. En Roter Salon aan de Rosa Luxemburg Platz (gelijknamig U-Bahn station, U2).
Populair sinds de jaren 70 is Kaffee Burger, aan de Torstrasse 60, in de buurt van theater Volksbühne, de laatste 20 jaar vooral beroemd vanwege de Russen-disko, met de grappige Russische schrijver Vladimir Kaminer als disc-jockey en aanjager.

In de Johannisstrasse bij de Oranienburger Strasse:Kalkscheune.
Sjieke en dure clubs, niet als je iets alternatiefs zoekt dus: Felix in hotel Adlon bij de Brandenburger Tor, Asphalt in het Hilton aan de Gendarmenmarkt. Ook Mio in de Fernsehturm op de Alexanderplatz trekt veel publiek, en op dit plein vind je ook Weekend, in het voormalige Haus des Reisens.

En dan ook nog …
Plekken die niet bij de hippe stadsdelen horen maar toch de moeite waard zijn:

Vanaf Hauptbahnhof brug over: stads-strandjes, zoals Bundespresse Strand e.d. Aan de overkant van de Spree aan de Invalidenstrasse vind je het beroemde monderne kunstmuseum Hamburger Bahnhof (het stations-uiterlijk is nog goed te herkennen) met leuk café-restaurant Wiener. Als je de Invalidenstrasse verder afloopt richting Nord-Bahnhof kom je bij het statige Museum für Naturkunde. Dino’s en zo. Leuk voor kinderen en jongeren die niet van kunstmusea houden. Geldt ook voor het Technikmuseum overigens (U-Gleisdreieck).

Nikolaiviertel, oudste deel vd stad, romantisch maar beetje nepperig, operette-achtig herbouwd na totale verwoesting in WO2. Toeristisch maar toch wel leuk, vooral op saaie zondagen. Op de hoek van de aanpalende Poststrasse is in het Ephraim-palais het Stadtmuseum gevestigd, vaak prachtige (foto)-tentoonstellingen over Berlijn. Te bereiken via U-Klosterstrasse, bij de Nederlandse ambassade van Rem Koolhaas, bijzonder gebouw een de Spree.

Voormalig vliegveld Tempelhof, Nazi-architectuur, interessant om te zien, enorm gebouw. Grote groene ruimte (ruim 3 km2) waarop van alles wordt gedaan in de sector individuele sport en vermaak, wandelen, skaten, vliegeren en noem maar op. Vaak ook beurzen en grote exposities. Nu ook groot asielzoekerscentrum.
______________________________________________________________

______________________________________________________________

PRENZLAUER BERG

Beschaafd-hip

Voormalige arbeiderswijk, sinds 1989 het meest veranderd van alle Berlijnse stadsdelen. Ook wat de bevolking betreft. Geen Berlijner meer te zien, kun je met enige overdrijving zeggen: arbeiders eruit, studenten en yuppen erin. Zeer is Kollwitzplatz en omgeving, Husemannstrasse, Kollwitzstrasse, Rykestrasse, Knaackstrasse.
Mooie architectuur (wel vervallen tijdens de DDR maar niet verwoest tijdens de oorlog, de Duitsers noemen dat Ruinen schaffen ohne Waffen), studentikoos, well-to-do ouders met véél kindjes in bakfietsen. Sfeertje Amsterdam-Oudzuid.
Schönhauser Allee en omgeving Kastanienallee (met bekende Biergarten Prater) is meer alternatief.

Geschiedenis: vooral 1989
De Gethsemane-kerk was trefpunt voor het vreedzame verzet tegen de DDR. Wachet und betet, was het beroemde motto uit de bijbel. Te vinden in de Stargarderstrasse, in de buurt vd Schönhauser Allee.
De Zionskirche in gelijknamige straat heeft eveneens bewogen geschiedenis: voor de oorlog preekte hier de beroemde verzetsdominee Bonhoeffer (vermoord in concentratiekamp), in 1987 overvielen 30 skinheads een rockband die hier speelde, sloegen alles en iedereen kort en klein, de DDR-politie greep niet in. In 1989 trefpunt van verzetsbeweging.

Aangenaam verpozen
Kulturbrauerei aan de Danziger Strasse: mooi cultureel complex in gigantische voormalige bierbrouwerij. De Bötzowbrauerei, ook een enorm terrein aan de Prenzlauer Allee, wordt eveneens nieuw ontwikkeld. David Chipperfield (architect van het Neues Museum en de nieuwe ingang van het Pergamonmuseum) maakte het plan, met als zwaartepunten een openbaar zwembad en Biergarten.

Bij de Wasserturm (Knaackstrasse) pleintje met aardige café’s en restaurants zoals Anita Wronski en La Poulette in een vooroorlogse slagerij. Russisch eten kun je in Pasternak en wat drinken in de aanpalende bar Gagarin, om de hoek (Rykestrasse) eveneens een Pasternak-vestiging, Masel Topf.

Am Friedrichshain is een Biergarten, met bioscoop. Veel leuker en groter, buiten zitten maar ook een binnenrestaurant, is Prater, aan de Kastanienallee, U-Bahnhof Eberswalder Strasse. De oudste Biergarten van de stad (1837), vroeger was op die plek een zwembad gevestigd, de duikplank staat er nog.

Pfefferberg, de voormalige brouwerij van Pfeffer, heeft een groot Spaans restaurant annex delicatessenwinkel Tauro. U-Bahnhof Senefelder Platz.

Verder weg in Prenzlauer Berg, noordelijk, het beroemde Mauerpark. Op zondag open-air parties en beroemde vlooienmarkt. Kunstenaars, gezinnen, families. Karaoke. Vroeger liep daar de Muur als grens tussen Prenzlauer Berg (oost) en Wedding (west). Park is ontstaan uit de voormalige Todesstreifen, het niemandsland tussen de dubbele Muur, waar met scherp werd geschoten.

______________________________________________________________

______________________________________________________________

HET WILDE OOSTEN

Omgeving S-en U-Bahnhof Warschauer Strasse/Ostkreuz wordt aangepakt, evenals station Ostkreuz zelf, maar is nog wel het schoolvoorbeeld van het rauwe oost-Berlijn.

Vanuit het andere grote station, Ostbahnhof, kun je lopen naar de fraaie Oberbaumbrücke (met de roodbruine torens) langs een authentiek (1,3 km lang) stuk Muur, na de Wende van 1989 beschilderd door meer dan 100 kunstenaars: East side gallery. Voor de herdenking van 20 jaar Mauerfall in 2009 opnieuw beschilderd.

De Oberbaumbrücke vormt de verbinding ussen de stadsdelen Friedrichshain (voorheen oost) en Kreuzberg (voorheen west) de brug was tijdens de deling de grensovergang tussen U-Warschauer Strasse en Schlesisches Tor. De inwoners van de twee stadsdelen (die na de val van de Muur vrij willekeurig bijeengevoegd zijn) zijn geen vrienden en gaan elkaar op 28 augustus te lijf met tomaten, appels, preien etc in de zogeheten Gemüseschlacht (een vrolijke groente-veldslag). Tal van clubs en bars etc, zie hieronder bij ‘uitgaan’.

Vanaf de Oberbaumbrücke zie je de zog. Media-Spree liggen: Mercedes Benz Arena, MTV, Universal, NHOW-(muziek)hotel met prachtig terras aan het water en authentieke Muurstukken uit de East Side Gallery. Deze nieuwe ontwikkeling, onder de noemer Media-Spree, is allesbehalve wild en wordt verfoeid door de omwonenden.

______________________________________________________________

______________________________________________________________

UITGAAN IN FRIEDRICHSHAIN KREUZBERG

Bij de Oberbaumbrücke, de Bermudadriehoek, te weten
Club Watergate en club Magnet/Comet (in de Falckensteinstrasse, dat is een echte kroegenbuurt, een Kneipenmeile), Lido (Cuvrystrasse 7) , Arena Berlin, Eichenstrasse 4.

Jongeren vermaken zich ’s zomers ook in de buurt van S- en U-bahnhof Warschauer Strasse – Puschkinallee in de café’s en boten op en langs het water. Leuke café-restaurants zijn Badeschiff met zwembad in de Spree, horecaboten op het kanaal (Am Flutgraben) zoals Freischwimmer en Club der Visionäre, ook de befaamde White Trash Fast Food Club (bekend van Mick Jagger en Prince) met 400 bands per jaar. Aanpalend is het Görlitzer Park, dealers en junks, no go-area, het stadsbestuur weet niet wat ze ermee aan moet.

Omgeving Warschauer Brücke
Iets ten noorden van S-Bahnhof Warschauer Strasse naar S-Ostkreuz loopt de Revaler Strasse, ook wel Raver-Street genoemd, vooral in het weekend een Feiermeile. Hoge dichtheid aan clubs en cafés.
Op het gigantische RAW-terrein (Reichsbahn Ausbesserungswerk, waar zu DDR-Zeiten een soort Werkspoor was gevestigd) worden nu parties gehouden. Heeft onfrisse hoeken inclusief uitwerpselen en ratten. Achter een vrij onoogelijke ingang verbergt zich Cassiopeia, toplokatie voor dans en muziek. Officieel adres: Revaler Strasse 99. Daar ook een cultureel centrum met cursusaanbod etc, RAW-Tempel.

Omgeving Schlesisches Tor
Het hele gebied Schlesisches Tor- Görlitzer Bahnhof- Moritzplatz- Kotbusser Tor – Neukölln is goed voor partytime.
Festsaal Kreuzberg, Prince Charles, Loftus Hall aan de Maybachufer, Südblock voor de homo’s.

Omgeving Köpenickerstrasse is de moeite waard om naar toe te gaan
Köpenicker Strasse 76: Sage Club, op 3 verdiepingen van de oude bovengrondse gebouwen van U-Bahnhof Heinrich Heine-Strasse.
Tresor, in voormalige electriciteitscentrale Kraftwerk Mitte. Köpenicker Strasse 70 (U-Heinrich- Heine-Strasse)
Kater Holzig aan de Holzmarktstrasse. Ook bijzonder: cultuurtempel Radialsysteem, een oude centrale waar nu theater en dans te zien is, aan de Spree.

Gedurende enkele jaren officieel uitgeroepen tot de beste techno-club van de wereld, maar nu door andere buitenlandse clubs ingehaald: Berghain, in voormalige electriciteitscentrale, Am Wriezener Bahnhof, lopen vanaf Ostbahnhof. Lange wachtrijen.

Erg in trek is tegenwoordig de club Postbahnhof, Strasse der Pariser Kommune 8. Vlakbij het Ostbahnhof. Richting Spree.

Ook populair in Friedrichshain: Revaler Strasse en Simon Dachstrasse, aaneenschakeling van kroegen (topper is Künstliche BEATmung, retrobar, op nummer 20 Simon Dachstr., en café’s, goedkope restaurantjes, veel toeristen, enfin je moet ervan houden.). U-S-Bahnhof Warschauer Strasse

Aan de Karl Marx Allee veel hippe clubs en bars, zie DDR-monumenten.

Station Ostkreuz: o.m. café-restaurant Die Turnhalle, was gymzaal in voormalig schoolgebouw, Holteistrasse (langs Sonntagstrasse lopen), aardige buurt, veel café’s.

Omgeving Rummelsburger See (ten zuidwesten van station Ostkreuz) is in opkomst als partyzone, heeft populaire clubs en disco’s in oude industriele gebouwen en centrales etc. Niet altijd even makkelijk te vinden maar dat is juist spannend. Erg populair is club Wilde Renate, Alt Stralau 70, tussen S-Bahnhof Ostkreuz en S-Treptower Park, aan de noordkant van de Spree.

______________________________________________________________

Hip en toeristisch Kreuzberg

Eerste centrum van Kreuzberg: vind je vooral rond de levendige kleurige Bergmannstrasse (club NOU) en omgeving, Mehringdamm. Op Mehringdamm twee eet-monumenten: befaamde currywurst bij Curry 36 (op nr 36 dus) en immer lange rijen voor Mustafas Gemüse Kebap op nr 32. Topper is de Hänchenspiess, kipspies met fetakaas en verse groenten.

Tweede centrum van Kreuzberg: ondanks de gehate gentrification, oftewel veryupping, is de Oranienstrasse e.o. nog leuk multi-culti. Drukbezocht café daar (alleen ’s avonds open) is Max und Moritz, bij de Moritzplatz, het plein is genoemd naar onze eigen prins Maurits van Oranje, de beroemde veldheer (Turfschip van Breda).

Bijzonder bioscoopje: Moviemento (oudste van héél Duitsland, zeggen ze zelf…..korrel zout) aan de Kottbusser Damm (U-Schönleinstrasse).

Daarachter het Graefekiez. Mooie woonbuurt en vooral ‘s zomers erg prettig om te wandelen, eten op terrassen onder de bomen, is de driehoek Urban Strasse en de Kottbusser Damm, genaamd Graefekiez. Vooral de moeite waard zijn de Graefestrasse, Dieffenbachstrasse, Böckhstrasse. Neem U-bahnhof Südstern en loop daar eens rond, richting Urbanstrasse, via Körtestrasse en Fontanepromenade, vooral in de zomer is dat Berlijn op z’n best.

Als je door de Grafekiez loopt kom je uit bij het Landwehrkanal, de Planufer en in het verlengde daarvan de Maybachufer, het begin van Neukölln, 320.000 inwoners en 160 nationaliteiten. De Türkenmarkt op dinsdag en vrijdag is een orientaals schouwspel van formaat. Elke derde zondag van de maand een grote vlooienmarkt. Aan de andere kant van het kanaal ligt dan weer Kreuzberg, met de Paul-Lincke-Ufer, zeer populair, veel terrassen, café’s en restaurants.

Volg het Landwehrkanal richting west en daar vind je de Admiralbrücke, Partybrücke ‘s zomers, richting U-Kottbusser Tor (oftewel Kotti, drugsscene, veel onprettige types met lelijke honden). Onder druk vd omwonenden nog maar tot 22.00 uur party, daarna elders heen svp. Politie verwijdert de feestgangers en muzikanten met zachte drang.

______________________________________________________________

NEUKÖLLN

Altijd in opkomst: probleemgebied Neukölln

Aan de andere (dus de oost-) kant van de Kottbusser Dam ligt Neukölln: evenals Kreuzberg een voormalige west-wijk, zeer gemengd, 190 nationaliteiten, grootste groepen zijn Turken en Arabieren (Palestijnen, Libanezen, Syriers).

>NEUKÖLLN
Buurten zijn min of meer ethnisch verdeeld

Karl Marxstrasse (U-Bahnhof Hermannplatz) hoort aan de Turken, Sonnenallee aan de Arabieren, tegenwoordig geheel Syrisch grondgebied met bijbehorende winkels, koffiehuizen, restaurantjes. Jeugdbendes, drugs, berovingen; criminaliteit vrij hoog, schooluitval eveneens. Hasenheide is berucht park, dealers en junks.

Neukölln geldt in het algemeen als probleemgebied, de burgemeester schreef er zelfs een waarschuwend boek over met als treurige boodschap dat multiculti geheel mislukt is, maar het heeft ook aardige stukken. En zelfs een echte opera, Neuköllner Oper, bij U-Karl Marxstrasse, voor kleinere producties. Bekend is de jaarlijkse kunstmanifestatie 48 Stunden Neukölln waarin tal van galeries en ateliers werk vertonen van lokale kunstenaars.

Erg in opkomst is het overgangsgebied tussen Kreuzberg en Neukölln, Kreuzkölln genaamd. In Reuterkiez (de driehoek tussen Kottbusser Damm, Maybachufer en Sonnenallee, U-Bahnhof Schönleinstrasse) veel kunstenaars, ateliertjes, clubs en cafeetjes. Bv Reuterstrasse, Weserstrasse, Weichselstrasse, Friedelstrasse, Sanderstrasse.

Clubs en cafés verdwijnen even snel als ze opkomen, dus ik geef hier geen opsomming; raadpleeg internet (www.tip-berlin.de). Of koop de tweewekelijkse Tip, of liever nog de wekelijkse Zitty, voor het programma van de clubs.

Na Kreuzkölln kom je in het meer beruchte Rollbergviertel, (Boddinstrasse, Rollbergstrasse). Dat ligt wel wat zuidelijker, maar is toch ook nog Noord-Neukölln. Telt meer dan 160 nationaliteiten, maar niet altijd leuk en soms agressieve sfeer. Overdag geen probleem, maar U-Bahnhof Boddinstrasse kun je ’s avonds laat beter mijden.
Toch twee fijne bioscopen daar in de buurt van dat U-Bahnhof: Neues Off in de Hermannstrasse (ziet er van buiten niet aantrekkelijk uit, maar binnen heerlijk zitten) en Rollbergkinos. In beide bioscopen veel films met ondertitels, dus niet nagesynchroniseerd.
Aan de Boddinstrasse 59 café Frühperle, bekend van performances etc., nieuwe kunst. Op nr 60 Loophole, kunstenaarscafé.

Meer naar het zuiden liggen dan weer de betere wijken, lijkt hier en daar op Nederlandse woningbouw, beetje suburbia: Britz, Rixdorf. Britz is bekend door de Hufeisensiedlung van architect Bruno Taut, sociale woningbouw uit de jaren 20, erg interessant voor architectuurliefhebbers, en daar vlakbij ligt Schloss Britz met mooie tuin en leuk restaurant, Gutshof Britz.

______________________________________________________________

Andere aardige plekken in Neukölln

– Qua eten: lavanderia vecchia, een oude wasserij in het 2e achterhof van een industrieel complex aan de Flughafenstrasse 46, U-Boddinstrasse en U-Rathaus Neukölln.

– aangenaam verpozen voor de oudere medemens fraai art deco Café Rix in Saalbau Neukölln, ook leuk om op zondag te brunchen, met theater Heimathafen, bij U-Karl Marxstrasse.

– en ook in die buurt, geliefde club voor jongeren: Sameheads, Richardstrasse 10, bij hoek Berthelsdorfer Strasse

– op de Hermannplatz het grootste Karstadt-warenhuis van Berlijn, dateert al uit de jaren twintig. Destijds modernste warenhuis van Europa, naar Amerikaans voorbeeld. Niet gebombardeerd, maar wel in 1945 verwoest, naar verluidt door de Waffen-SS zelf, die niet wilde dat de Russen het in handen kregen. Ruim bemeten delicatessen-afdeling Perfetto in het sousterrain.

______________________________________________________________

______________________________________________________________

DDR-MONUMENTEN IN OOST-BERLIJN

Stasimuseum, indrukwekkend voormalig hoofdkwartier van de geheime dienst, Normannenstrasse (U-Magdalenenstrasse), achter de Frankfurter Allee, nog geheel intact.

Stasi gevangenis Hohenschönhausen (dagelijks rondleidingen door oud-gevangenen, hele reis, goed voorbereiden anders loopt je t mis: neem NIET de S-bahn naar Hohenschönhausen, maar de tram vanaf Alexanderplatz:
tram M5 richting Zingster Strasse, uitstappen Freienwalder Strasse,
of tram M6 richting Riesaerstrasse, uitstappen Genslerstrasse).
Wel deprimerend maar zeer de moeite waard.

Gedenkstätte Berliner Mauer, Bernauerstrasse, interessant museum en grootste alsmede meest authentieke Muurmonument van de stad (bij S-Nordbahnhof). Deze straat werd destijds door de Muur doormidden gesneden, wanhopige mensen sprongen uit de ramen.

Station Friedrichstrasse: in het blauwgeverfde grenscontrolestation Tränenpalast (zie ook toeristisch Mitte) moesten de Westberlijners afscheid nemen van hun Oostduitse familie en vrienden. Is gereconstrueerd, sinds september 2011 soort museum met films, documentatie, interessant. Gratis toegang, dus altijd bezoekers, ook veel jongeren. Aan de overkant leuke grote cafés met terrassen aan de Spree (o.a. de Ständige Vertretung, politiek café, eind jaren 90 overgekomen uit Bonn toen het parlement verhuisde, daarnaast Berliner Republik) en het Brecht-theater Berliner Ensemble.

Alexanderplatz, Leipziger Strasse met de DDR-flats, de zog. Plattenbauten, Meer Plattenwijken: grootste DDR-nieuwbouwwijk is Marzahn in t noorden. Ossi-land. Geen vriendelijk stadsdeel voor buitenlanders.

Karl Marx Allee, tweede stuk, richting Warschauer Strasse, Frankfurter Tor, mooie flatgebouwen voor de arbeiders van de DDR, paradepaardje van Honecker.
Daar ook de (inmiddels tot kantoor ingerichte) Karl Marx Buchhandlung (uit film Das Leben der Anderen), Cafe Sybille (leuk, ook tentoonstellingen) op de hoek met de Koppenstrasse (tussen U-Bahnhof Strausberger Platz en Weberwiese). Bar Babette (U-Schillingstrasse) is eveneens een cult-café, tentoonstellingen. Op nummer 96 (U-Weberwiese) is de CSA-Bar te vinden, staat al jaren in de top tien van Berlijnse bars, in dit gebouw was in de tijd van de DDR de Tsjechoslowaakse luchtvaartmaatschappij CSA (dakje op de C, dus spreek uit Tsjee) gevestigd. Op nr 34 Café Moskau, voormalig paradepaardje (restaurant-bar) van de DDR uit 1964, sinds kort nachtclub, open op vrijdag en zaterdag vanaf 23 uur. (U-Schillingstrasse, achter Frankfurter Allee).

Muurmonument in park bij begin Pushkinallee (bij Am Flutgraben), U1 Schlesisches Tor, daar liep de grens, nu nog wachttoren.

Historische plek wat betreft de val van de Muur: bij de Bösebrücke (S-Bahnhof Bornholmer Strasse), de grensovergang tussen de stadsdelen Prenzlauer Berg en Gesundbrunnen (voormalig West), ging de Muur voor het eerst open, op 9 november 1989.

Mauerpark (zie Prenzlauer Berg) .

Niet echt historisch maar wel illustratief voor de gedeelde stad, ook zeer geschikt voor kinderen: het Mauer-panorama van de Perzische kunstenaar Yadegar Asisi bij Checkpoint Charlie (zie ook onder Mitte).

_____________________________________________________
r boven