Cultuur

BEELDENDE KUNST EN ANDERSZINS

MUSEA EN GALERIES

Nauwelijks op te sommen, bijna 200 musea in Berlijn en meer dan 350 galeries. Een greep.

Unesco-wereldcultuur-erfgoed: het hele museumeiland oftewel Museumsinsel, met 5 beroemde musea. Het Pergamonmuseum (Grieks/Romeins, islamitische kunst) is de komende jaren slechts beperkt open wegens ingrijpende renovatie, Bodemuseum (religieus, renaissance), Altes Museum (klassieke oudheid), Neues Museum (egyptische oudheid, wereldberoemde Nofretete-kopje, gebouw schitterend gerestaureerd door architect David Chipperfield), Alte Nationalgalerie (grote collectie impressionistische en Duitse romantische schilderkunst).

Als je van het Insel over de brug loopt naar de overkant, Am Kupfergraben, kom je bij de galerie CFA, Contemporary Fine Arts, en een eindje verderop zie je het appartement van Angela Merkel en haar man, twee agenten voor de deur verraden haar adres.

Aan de deling heeft Berlijn vreemd genoeg ook veel te danken, bv tweede kunst-zwaartepunt, Kulturforum, in de buurt van het Sonycenter, in de jaren 60 ontstaan als Westberlijns tegenwicht (pal aan de westkant van de Muur) voor het prestigieuze Oostberlijnse Museumsinsel. Centrale ingang, buiten de trappen op, ziet er saai uit, maar is de moeite waard. Op het plein komt een nieuw museum, het Museum der Moderne, kunst van de 20ste eeuw. Beroemde Zwitserse architecten Herzog en De Meuron (o.m. de Elbphilharmonie in Hamburg) kreeg de opdracht. Veel kritiek op hun ontwerp: cultuurschuur wordt het genoemd. Wordt verbonden met de Neue Nationalgalerie (ontwerp Ludwig Mies van der Rohe) maar de komende jaren alleen van de buitenkant te bewonderen wegens ingrijpende renovatie.
Wel te bezoeken: de Gemäldegalerie met de grote Noord- en Zuidnederlandse schilders zoals Vermeer, Rembrandt, Duitse, Italiaanse en Spaanse meesters, Franse impressionisten, helaas – of gelukkig – nogal onbekend. Op dit Kulturforum ook Kupferstichkabinett, vaak mooie tentoonstellingen. En een museum van muziekinstrumenten. Nieuw ingericht en pas sinds kort weer te bezichtigen: het Kunstgewerbemuseum, met porselein, gouden en zilveren voorwerpen, meubels en mode, veelal uit de renaissance.

Daar vlakbij, Potsdamer Platz, het Filmmuseum voor de liefhebbers van vooral Duitse klassiekers. Geen cultuur maar interessant en soms amusant is het Deutsche Spionagemuseum, achter de Potsdamer Platz, aan de Leipziger Platz 9., iedere dag open van 10 tot 20 u. Te moeilijk voor kinderen trouwens, dus denk vooral niet dat dit een leuk uitje is voor avontuurlijk ingestelde jongetjes.

Ook in die buurt: prachtig gebouw en mooie wisselende tentoonstellingen: Martin Gropiusbau. Daar is meer te zien, bijvoorbeeld het voormalige openluchtmuseum Topografie des Terrors (geschiedenis en organisatie van het nazisme , boven de folterkelders van SS en Gestapo). Historisch museum, zakelijk, met opzet geen griezelkabinet. Groot stuk van de Muur loopt hier langs de Niederkirchnerstrasse (Muur liep dwars door de straat).

Bijzonder fenomeen: de bunker (Reinhardtstrasse, in de buurt van de Friedrichstrasse, achter de Schiffbauerdamm aan de Spree). De bunker diende om de reizigers bij station Friedrichstrasse te beschermen bij luchtaanvallen. Nu is daar een grote hedendaagse privé-kunstverzameling ondergebracht. Aanmelding via internet noodzakelijk.(www.sammlung-boros.de) Wie van bunkers en aanverwante verschijnselen houdt kan een bezoek brengen aan het museum Berliner Unterwelten, in een voormalige bunker van S-bahnhof Gesundbrunnen aan de Brunnenstrasse in Mitte, voorheen West-Berlijn. Schuilkelders, luchtafweer, puinruimen, het is op 4 verdiepingen allemaal te zien.

Omgeving Hackescher Markt en Hackesche Höfe, museum Blindenwerkstatt Otto Weidt (soort kleine Schindler’s List geschiedenis) in klein zijstraatje van de Rosenthaler Strasse 39, alwaar ook Anne Frank Zentrum en helemaal achterin een leuk huiskamerachtig bioscoopje, Central Kino Hackescher Markt (niet te verwarren met het veel grotere Hackesche Höfe Kino in de Höfe zelf!).

Omgeving Alexanderplatz: in het Ephraim-palais aan de Poststrasse bij het Nikolaiviertel is het Stadtmuseum gevestigd, geen saai museum met potscherfjes maar interessante (foto)tentoonstellingen over Berlijn.

Omgeving Oranienburger Strasse
Interessant cultureel aanbod vanaf de Neue Synagoge met zijn gouden koepel, vlak daarbij de Heckmannhöfe met galeries, o.a. DAD, Dutch Art & Design van mijn vrienden Marja Klomp en Jochem Koek.
Zwaartepunt qua cultuur is Auguststrasse met o.m. Kunst-Werk oftewel gebouw KW, ME collectors room berlin met mooi café erbij, en op nr 11 tot 13 enkele interessante galeries in het grote gebouw van de voormalige joodse meisjesschool. Halverwege wordt de Auguststrasse doorsneden door de Grosse Hamburger Strasse; als je rechtsaf slaat kom je bij het voormalige joodse kerkhof en als je linksaf slaat loop je naar de Koppenplatz, met een sober, maar indrukwekkend monument voor de weggevoerde joden aldaar: Der verlassene Raum.

Ook de moeite waard zijn de Tucholskystrasse, Linienstrasse, Sophienstrasse
‘Bermudadriehoek’ wordt deze buurt door de kunstwereld genoemd, vanwege de toeristische aantrekkingskracht van de vele galeries. Eindje verderop, Linienstrasse nr 23: galerie Zink, vlakbij de Rosa Luxemburgplatz, alwaar ook het beroemde theater Volksbühne. Was destijds grens van de joodse buurt, het Scheunenviertel (schurenbuurt), zie gedenkplaat op de Rosa Luxemburgplatz. Van daaruit kun je leuk wandelen door hip Mitte, naar de Rosenthaler Strasse.

Duitsers hebben (helaas) veel sociale en militaire geschiedenis zoals we weten: buitengewoon interessant is het Deutsches Historisches Museum, in het voormalige Zeughaus aan het eind van Unter den Linden, oudbouw, grote binnenplaats onder een glazen overkapping en nieuwbouw van architect Pei (van de Louvre-pyramide). Geweldige vaste tentoonstelling in twee delen: t.m WO1, vanaf 1980 tot heden.
Maar ook mooie tijdelijke exposities. Fijn museumcafé aan de Unter den Linden-kant.

Op de begane grond van de Deutsche Bank aan Unter den Linden 13-15 (dat wil zeggen hoek Charlottenstrasse) is sinds kort de Kunsthalle geopend, met exposities van hedendaagse kunst.

Moderne kunst: bewonderaars van Joseph Beuys, Anselm Kiefer, Gerhard Richter, Andy Warhol e.a. kunnen zich vervoegen in het populaire museum Hamburger Bahnhof (vanaf Hauptbahnhof stukje lopen langs Invalidenstrasse tot voormalig stationsgebouw). Mooi café-restaurant erbij van tv-kok Sarah Wiener.

Kreuzberg: Joods museum is heel bijzonder (m.n. architectuur van Daniel Libeskind, permanente expositie zelf is wat abstract en ingewikkeld, donkere holocaust-ruimte is zeer beklemmend).
Daar in de buurt ook Berlinische Galerie. Wisselende exposities (beeldende kunst, fotokunst) in niet zo bekend museum, alte Jakobsstrasse , mooi licht gebouw met ook interessante vaste collectie. Aanrader. U-Hallesches Tor. Let op: tot voorjaar 2015 gesloten wegens renovatie!

Ook in Kreuzberg, maar dan in de Oranienstrasse 25, U-Bahnhof –Kottbusser Tor: het Museum der Dinge, maandag, vrijdag, zaterdag en zondag van 12-19 uur. Grappig design en rare dingen, ding van de maand etc.

______________________________________________________________

MUSEA IN WEST – Charlottenburg, Tiergarten

Bijzonder fotografiemuseum: Helmut Newton bij Bahnhof Zoo, Jebelstrasse, mode- en theater-film-sterren fraai gefotografeerd.

Daar tegenover, in het voormalige Amerikahaus aan de Hardenberger Strasse, het fotomuseum C/O Berlin (verhuisd vanuit de Oranienburger Strasse). De moeite waard.

Camera Work, aan Kantstrasse bij Savignyplatz, gratis, wisselende exposities van mode- en ikoon-fotografie.

Tegenover Schloss Charlottenburg 2 mooie, kleinere musea:
Berggruen (Picasso , Matisse) en daar tegenover
Scharf-Gerstenberg, nadruk op surrealisten.
Bröhanmuseum naast Berggruen is art deco-museum, maar valt tegen qua vaste collectie. Soms aardige exposities.

Aanrader: sociaal-realisme, beelden en tekeningen/schilderijen Käthe Kollwitzmuseum naast het Literaturhaus aan de Fasanenstrasse. Daarnaast Villa Griesebach met kunstveilingen, soort Sotheby’s, op kijkdagen een belevenis!

Berlijn voor absolute beginners: Story of Berlin, Kurfürstendamm. Heel toeristisch maar toch wel aardig, ook voor jonge mensen en voor kinderen.

Veel galeries in de Mommsenstrasse, Niebuhrstrasse, Grolman- en Bleibtreustrasse en omgeving, aan beide zijden van de Savignyplatz.

Aan de Kantstrasse 149, vlakbij Savignyplatz, beroemde fotogalerie genaamd Camera Work, gratis toegang.

Designpaleis (meubels, verlichting) van 6 verdiepingen is Stilwerk, hoek Kantstrasse-Uhlandstrasse.

Gedächtniskirche, vooral de nieuw aangebouwde kerk, is een bezoek waard. Sfeervol door blauwe glas in loodramen met gouden Christusbeeld. Gratis Bach-orgelconcerten op zaterdagavond om 18.00 uur, andere concerten op andere dagen en tijdstippen, zie internet of vraag de info-winkel bij de kerk om de agenda.

ANDER WEST:

Technik Museum (Trebbiner Strasse, in de wijk Tiergarten) is voor techneuten, jong en oud, erg leuk en interessant. U-Gleisdreieck.

Dino’s en zo in het Museum für Naturkunde, meer dan 30 miljoen voorwerpen, vooor de liefhebbers. Invalidenstrasse 43, U-Naturkundemuseum (U6).

Enorm oldtimer-museum voor de auto-freaks is te vinden in de oude westwijk Moabit: Classic remise (www.remise.de), in de Wiebestrasse 36, S-Bahnhof Beusselstrasse en dan nog ca 10 minuten lopen.

Voor wie in architectuur geinteresseerd is: Bauhaus-Archiv met leuke winkel en aardig café in Tiergarten, Klingelhöferstrasse, U-Nollendorfplatz of bus 100 (zie helemaal aan het begin van deze gids). Maar op dit gebied heeft Berlijn so wie so veel te bieden.

______________________________________________________________

______________________________________________________________

ARCHITECTUUR

Zeer interessant en veelzijdig aanbod. Allerlei gidsen voorradig.
Barok, klassicisme, Jugendstil, Art deco, Modernen, klassische Modernen en Bauhaus, Postmodernen, hedendaagse architectuur van grote namen als onze eigen Rem Koolhaas (Nederlandse ambassade), Meinhard von Gerkan (Hauptbahnhof en terminal van de toekomstige nieuwe vliegveld BER, Berlin-Brandenburg), Norman Foster (Koepel Rijksdag), Helmut Jahn (Potsdamer Platz), David Chipperfield (Neues Museum, galerie CFA), Daniel Libeskind (Joods historisch museum), Renzo Piano (Potsdamer Platz), Pei (gedeeltelijk nieuwe Deutsches Historisches Museum) e.v.a.

Veel woongebouwen van Bruno Taut, Mendelssohn, Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius, aantal wijkjes (Siedlungen) uit jaren twintig, zoals Onkel Tom’s Hütte in Zehlendorf, de grappige naam geeft de bevrijding aan van de pompeuze Pruisische architectuur. UNESCO-Kultur-Welterbe is de Hufeisen-Siedlung van Bruno Taut in Britz, en dat geldt ook voor Siemensstadt in Spandau, een enorm woongebied voor de Siemensarbeiders dat dateert uit het begin van de vorige eeuw, waar nu nog meer dan 11.000 mensen wonen.

VERMAAK (Muziek, film, theater)

Voor een goed twee-wekelijks overzicht: de bladen Tip Berlin en Zitty geven het hele programma, verschijnen afwisselend, om de week.
De clubscene is zeer uitgebreid, groot aanbod van discotheken, lounges, clubs, bars etc, dat ook vrij snel wisselt:
Zie www.tip-berlin.de voor een actueel overzicht (onder Musik&Party, Clubs von A-Z).

Theater: Admiralspalast en Friedrichstadtpalast (prachtige theaters, beide aan de Friedrichstrasse) hebben vaak mooie schows en grote produkties, evenals de beide Van de Ende-theaters Theater des Westens (Kantstrasse) en Theater am Potsdamer Platz. Meer (Oostduitse) traditie hebben het Brechttheater Berliner Ensemble achter station Friedrichstrasse en de Volksbühne aan de Rosa Luxemburgplatz in Mitte. (Huis van Berthold Brecht en Helene Weigel is nu museum, ligt aan de Chausseestrasse, het noordelijke verlengde van de Friedrichstrasse). Zeer de moeite waard is ook HAU (Hebbel am Ufer), voor de tweede keer uitgeroepen tot Theater des Jahres, modern toneel en dans. Het theater, op drie vestigingen in Berlijn te bezoeken, wordt geleid door de Vlaamse Annemie Vanackere. Bij de Fasanenplatz in Charlottenburg bevindt zich het befaamde Haus der Berliner Festspiele, met internationaal toneel en een jaarlijks internatonaal literatuurfestival.

Muziek
Berlijn heeft drie prestigieuze opera’s: Deutsche Oper aan de Bismarckstrasse (West-Berlijn), de Staatsoper (Unter den Linden, wordt tot 2017 verbouwd en is verplaatst naar het Schillertheater bij de Bismarckstrasse, dus aangepaste produkties) en de Komische Oper (achter Unter den Linden in de Behrenstrasse).
Klassieke muziek verder o.a. in de Philharmonie (Berliner Philharmoniker, Simon Rattle) in de buurt van de Potsdamer Platz, Konzerthaus aan de Gendarmenmarkt (regelmatig optredens van de Staatskapelle Berlin, Daniel Barenboim).
’s Zomers ook openluchtconcerten in de schitterende Waldbühne in het bos bij het Olympisch Stadion.

Elke dinsdag in de Philharmonie drukbezochte lunchconcerten (om 13.00 u van september tot juni).

Kamermuziek op een aparte lokatie: Pianosalon Christophori, in de pianoreparatiewerkplaats van Christoph Schreiber, in Wedding, Uferstrasse 8. Te bereiken met de U8 (bahnhof Pankstrasse).

Popconcerten natuurlijk ook te kust en te keur. In megahallen of in kleinere clubs. Koop de Tip of de Zitty of kijk op hun sites.Leuk voor de popliefhebbers: de legendarische Hansa Tonstudio aan de Köthenerstrasse 28 in Kreuzberg, in de Meistersaal nam David Bowie het album Heroes op, ook Iggy Pop, Nick Cave, REM, Snow Patrol en vele anderen voelen er zich thuis; je schijnt er makkelijk in te kunnen en mag dan rondkijken.

Film
het Theater am Potsdamer Platz wordt ten tijde van het filmfestival Berlinale (elk jaar in februari) omgedoopt in Berlinale Palast, inclusief rode loper, schaars geklede filmsterren gaan huiverend maar glimlachend op de foto. Kaartjes voor de Berlinale-films kunnen elke dag worden bemachtigd bij voorverkoop-adressen zoals Potsdamer Arcaden (Oost) en Haus der Berliner Festspiele (West). Bijna een half miljoen bezoekers ieder jaar, maar ticketsysteem is omslachtig en niet erg klantvriendelijk. Via internet lukt het redelijk, als je weet wat je wilt; elke ochtend na 10 uur wordt een partij kaartjes vrijgegeven voor bestelling. Je kunt beter naar het Kaufhaus des Westens gaan: op de 6e verdieping bij de Theaterkasse ook kaartverkoop.

Nederlanders gruwen van nasynchronisatie, en terecht, maar er is ook ander aanbod, dat gelukkig steeds toeneemt. Niet-Duitse films, die niet nasynchroniseerd zijn, heten in de filmprogramma’s OV (original version, geen ondertitels) of OmU (Original mit Untertiteln). Kijk op www.berlinien.de , ook voor concerten en andere evenementen.
Wie zeker wil zijn van originele filmversies kan altijd terecht in onder andere Cinestar Sony Center (alleen O.V.), Hackesche Höfe Kino (S-Bahnhof Hackescher Markt), Babylon Kreuzberg (bij Kottbusser Tor), en in Rollberg Kinos (Neukölln).

______________________________________________________________
terug naar boven